ေလေရာဂါသည္ ေရာဂါအေထြေထြတို႔၏ အေျခခံအေၾကာင္းတရပ္ ျဖစ္ပါသည္။ ေလေရာဂါ မျဖစ္ဘူးသူဟူ၍ ေလာကတြင္ မရွိဆိုလွ်င္ ဆိုသင့္ေသာအဆိုတရပ္ ျဖစ္ပါသည္။ မွန္ပါ၏။
အေၾကာင္းမွာ-မိမိဘ၀တေလွ်ာက္ ေအာက္ပါေလေရာဂါ တမ်ိဳးမ်ိဳး ခံစားဖူးမည္မွာ ေသခ်ာပါသည္။ ခံသာသည္ (သို႔မဟုတ္) မခံသာေအာင္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ခံစားရသည္မွာ ကြာျခားေပလိမ့္မည္။ တခ်ိဳ႔ဆိုလွ်င္ အသက္ပင္ စြန္႔သြားၾကရေလျပီ။
လူအမ်ားစု ျဖစ္ေလ့ရွိေသာ ေလေရာဂါမ်ားမွာ.......
၁။ ေလထိုးျခင္း။
၂။ ေလနာျခင္း။
၃။ ေလေအာင့္ျခင္း။
၄။ ေလပြျခင္း။
၅။ ေလက်စ္ျခင္း။
၆။ ေလက်ပ္ျခင္း။
၇။ ေလညႇပ္ျခင္း။
၈။ ေလထန္ျခင္း။
၉။ ေလအန္ျခင္း။
၁၀။ ေလဆန္ျခင္း။
၁၁။ ေလနင့္ျခင္း။
၁၂။ ႀကိဳ႔ထိုးျခင္း။
၁၃။ ေခ်ဆတ္ျခင္း။
၁၄။ သမ္းေ၀ျခင္း။
၁၅။ နားေလထြက္ျခင္း။
၁၆။ ၀မ္းေလယုတ္ျခင္း စသည္ျဖင့္ ေလအေၾကာင္းခံသည့္ ေရာဂါမ်ားမွာ အလြန္မ်ားျပားလွပါသည္။ ဗိေႏၵာ ေဆးက်မ္းအလိုအားျဖင့္ ေလမ်ိဳး ၈၀-ဟူ၍ပင္ ဆိုေခ်ေသး၏။
သတၱေလာကမွာသာ ေလသည္ ပဓာနက်သည္မဟုတ္ေသး။ ၾသကာသေလာကတြင္လည္း ေလျပည္ ေလညင္း၊ ေလပူ၊ ေလေအး၊ ေလနီၾကမ္း၊ ေလဆင္ႏွာေမာင္း၊ ေလမုန္တိုင္း၊ ညစ္ညမ္းေသာ ေလ၊ စက္ရံု၊ အလုပ္ရံုေပါင္း ေျမာက္မ်ားစြာမွ စြန္႔ပစ္ပစၥည္း အခိုးအနံ႔ဆိုးမ်ား ပါ၀င္ေသာေလ၊ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအသီးသီးမွ မ်ိဳးစံုတြင္ စမ္းသပ္အသံုးျပဳသည့္ ဓာတုဓာတ္ေငြ႔မ်ိဳးစံု ပါ၀င္သည့္ေလ-စသည္ျဖင့္ အေရးႀကီးလွေပေသး၏။
သတၱေလာက၏ အဇၩတၱသႏၲာန္ ကိုယ္တြင္းရွိ ေလတို႔သည္ မေဖာက္မျပန္ ေက်းဇူးျပဳသည္ရွိေသာ္ ဓာတ္တို႔ကို ေကာင္းစြာသြားေစျခင္း၊ မ်က္စိ၊ နား၊ ႏွာေခါင္း၊ လွ်ာ၊ ကိုယ္ စေသာ ဣေျႏၵအၾကည္ဓာတ္တို႔၏ ကိစၥကို ျပီးေစျခင္း၊ ၀မ္းမွန္၊ ဆီးမွန္ျခင္း၊ ရာသီေသြးမွန္ျခင္း၊ သားသမီးဖြားျမင္ရာ၌ လြယ္ကူေစျခင္း၊ ေလ်ာင္း၊ ထိုင္၊ ရပ္၊ သြား ၎ရိယာပုထ္ ေလးပါးလံုး ေပါ့ပါးလ်င္ျမန္ သြက္လက္ေစျခင္း။ ထြက္သက္၊ ၀င္သက္ ရွဴရႈိက္ရာတြင္ ေမာပန္းျခင္းမရွိ ခ်မ္းသာလြယ္ကူေစျခင္း၊ ေျခဖ်ား လက္ဖ်ားမ်ား မေအး၊ ေႏြးေထြးစြာရွိျခင္း၊ က်င္ႀကီး က်င္ငယ္ သုက္ေသြးတို႔ကို ေအာက္သို႔ ဆြဲငင္ႏွင္ထုတ္တတ္ျခင္း၊ ေျခသည္း လက္သည္းခြံ ေသြးေရာင္ ၾကည္လင္ျခင္း စသည့္ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား ရရွိႏိုင္ပါသည္။
ထို႔အတူပင္ ၾသကာသေလာက၊ ဗဟိဒၶသႏၲာန္အတြင္းရွိ ေလတို႔သည္လည္း မေဖာက္မျပန္ ေက်းဇူးျပဳ သည္ရွိေသာ္ စပါးေလွ႔ျခင္း၊ စိုစြတ္သည္မ်ားကို ေျခာက္ေသြ႕ေစတတ္ျခင္း၊ ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႔ေစျခင္း စေသာ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားကို ရရွိေစႏိုင္ပါသည္။
ၾသကာသေလာကဓာတ္အတြင္းမွ ေလေကာင္းေလသန္႔ မွန္မွန္ျပည့္ျပည့္၀၀ လံုလံုေလာက္ေလာက္ ရရွိပါမွ သတၱေလာကအတြင္း ေလတို႔သည္ အက်ိဳးျပဳေသာေလမ်ားကို ျဖစ္ထြန္းေစႏိုင္ပါသည္။ အသက္ရွည္ျခင္းႏွင့္ က်န္းမာျခင္းအတြက္ ေလေကာင္းေလသန္႔သည္ သက္ရွိသတၱ၀ါအားလံုး၏ ေသာ့ခ်က္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ အနည္းငယ္မွ် ေလွ်ာ့မတြက္သင့္ပါ။
ျမန္မာမႈနယ္ပယ္တြင္-( ေလမစံုလွ်င္ ေငြကုန္သည္ )-ဆိုေသာစကားတရပ္ အခိုင္အမာရွိပါသည္။ ေလာကအေတြ႔အႀကံဳေပါင္းမ်ားစြာက ေပးခဲ့ေသာ သင္ခန္းစာပင္ မဟုတ္ပါေလာ။ အေလးအနက္ထား စဥ္းစားသင့္ပါ၏။ က်န္းမာေရးေၾကာင့္ ေငြကုန္ေၾကးက် မတန္တဆ မ်ားေနၾကရသည္မွာ ေလမစံု၍သာ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ ေလျပည့္စံုသည္ဟု ဆိုႏိုင္ဖို႔ရာ ေဘသဇၨနယ (ဗိေႏၵာ) ေဆးပညာရႈေထာင့္မွ အနည္းဆံုး ၅-ခ်က္ခန္႔ သိထားသင့္ေပသည္။ ေဒသနာနယ (ဗုဒၶနည္းက်) ေဆးပညာရႈေထာင့္မွ ၆-ခ်က္ခန္႔သာ သိထားရေပမည္။
ေဘသဇၨနယ (ဗိေႏၵာ) ေဆးပညာရႈေထာင့္မွ သိသင့္သည့္အခ်က္မ်ားကို ေရွးဦးစြာ တင္ျပသြားပါမည္။
( ၁ ) ဦးေခါင္း၌ တည္ေသာေလ (ပါဏေလ)၊
ထိုေလသည္ကား တံေတြးေထြးျခင္း၊ ေခ်ဆတ္ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ ေအာ့အန္ျခင္း၊ အစာသြင္းျခင္း ဟူေသာ ကိစၥတို႔ကို ေဆာင္ရြက္၏။
ဤေလေဖာက္ျပန္ခဲ့သည္ရွိေသာ္-ႀကိဳ႔ထိုး ျပင္းထန္ျခင္းႏွင့္ ပန္းနာေလေရာဂါတို႔ကို အထူးျဖစ္ေစတတ္၏။
( ၂ ) ရင္ေခါင္း၌ တည္ေသာေလ (ဥဒါနေလ)၊
ထိုေလသည္ အင္အား၊ သတိတရား စကားေျပာျခင္း၊ ထိုင္ျခင္း၊ ထျခင္းဟူေသာ ကိစၥတို႔ကို ေဆာင္ရြက္၏။
ဤေလ ေဖာက္ျပန္ခဲ့သည္ရွိေသာ္-ကုပ္ဆက္၌ျဖစ္ေသာ ေရာဂါမ်ိဳးစံုကို ျဖစ္ေစတတ္၏၊ ယခုအခါ လည္ပင္းရိုး က်ီးေပါင္းတက္ျခင္း၊ လက္ျပင္ငုပ္ျခင္း၊ ကပ္ျခင္း၊ အံုးလြဲျခင္း၊ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ဇက္ေၾကာတက္၊ ေခါင္းကိုက္ခဲျခင္းတို႔ ျဖစ္ေစတတ္၏။
( ၃ ) ႏွလံုး၌ တည္ေသာေလ (ဗ်ာနေလ)၊
ထိုေလသည္ကား သြားျခင္း၊ လာျခင္း၊ အထက္သို႔ေျမႇာက္ျခင္း၊ ေအာက္သို႔ခ်ျခင္း၊ မ်က္စိမွိတ္ျခင္း၊ ဖြင့္ျခင္း၊ ေကြးျခင္း၊ ဆန္႔ျခင္း-ဟူေသာ ကိစၥတို႔ကို ေဆာင္ရြက္၏။
ဤေလေဖာက္ျပန္သည္ရွိေသာ္-အသြားအလာ အလြန္ေႏွးေကြး ေလးလံပင္ပန္းတတ္၏၊ လက္မ်ား ေျမႇာက္မရဘဲ လႏွင့္ခ်ီ၍ ကပ္ေနတတ္၏၊ မ်က္စိႏွစ္လံုး မွိတ္-ဖြင့္ မညီမညြတ္ ျဖစ္တတ္၏၊ တဖက္သတ္က်ဥ္း၍ ေနတတ္၏၊ အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ပို၍ျဖစ္တတ္၏။
( ၄ ) ၀မ္းမီးအနီး၌ တည္ေသာ ေလ (သမာနေလ)၊
ထိုေလသည္ကား၀မ္းမီး၏ အေဖာ္သဟဲအျဖစ္ ကူညီ၏။ အစာကို ေၾကညက္ႏူးနပ္ေစ၏၊ စားလိုက္ေသာ အစာတို႔ကို က်င္ႀကီးတပံု၊ က်င္ငယ္တပံု၊ ရသဓာတ္ တပံု-စသည္ျဖင့္ ခြဲျခားေ၀ဖန္ေပး၏။
ဤေလေဖာက္ျပန္ခဲ့သည္ရွိေသာ္-၀မ္းမီးညံ့ျခင္း၊ ႏူးျခင္း၊ ၀မ္းပ်က္၊ ၀မ္းကိုက္ မၾကာမၾကာ ျဖစ္ျခင္း၊ ေလခ်ဳပ္ေလေအာင့္ျခင္းတို႔ကို ျဖစ္ေစတတ္၏။
( ၅ ) အစာေဟာင္းအိမ္၌ တည္ေသာေလ ( အပါနေလ)၊
ထိုေလသည္ ခါး၊ ေပါင္၊ အေၾကာ၊ အရိုး၊ အေရ ဤငါးဌာနသို႔ ပ်ံ႔ႏွံ႔တည္ေန၏။ အစာေဟာင္းအိမ္သည္ အထူးသျဖင့္ ေလ၏ဌာနခ်ဳပ္ ဟူလို။
ထိုေလသည္ကား ဣေျႏၵ ၁၄-ပါးျဖစ္သည့္ ၁-မ်က္စိ ၂-နား ၃-ႏွာေခါင္း ၄-လွ်ာ ၅-အေရ (ဉာဏိေျႏၵငါးပါး) ၆-ခံတြင္း ၇-လက္ ၈-ေျခ ၉-၀စၥမဂ္(စအို) ၁၀-အဂၤါဇာတ္ (ကမၼိေျႏၵငါးပါး)
၁၁-၀ိညာဏ္ ၁၂-ပညာ ၁၃-မာန ၁၄-စိတ္ (အတြင္းဣေျႏၵေလးပါး) စသည္တို႔ကို ေတြ႔ထိမႈ အာရံုယူတတ္ျခင္း သေဘာျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳေစာင့္ေရွာက္ၾကကုန္၏။
ဤေလေဖာက္ျပန္ခဲ့ေသာ္ကား ခါး-ေပါင္ အစရွိေသာ ငါးဌာနႏွင့္ ဣေျႏၵ ၁၄-ပါးတို႔တြင္ ေရာဂါမ်ိဳးစံု က်ေရာက္ေတာ့မည္ျဖစ္၏။ တခ်ိဳ႔ေရာဂါမ်ားသည္ အသက္ရွင္လ်က္ႏွင့္ ဘ၀ေသေနရသည္အထိ ဆိုးဆိုးရြားရြား ေရာဂါမ်ိဳးလည္း ျဖစ္တတ္ေပ၏။ တခ်ိဳ႔ စုန္းေယာင္ေယာင္ နတ္ေယာင္ေယာင္ ထင္ေယာင္ထင္မွား ေရာဂါဆန္းမ်ားလည္း ျဖစ္တတ္ေခ်ေသး၏။
ယခုဆက္လက္၍ ေဒသနာနယ (ဗုဒၶနည္းက်) ေဆးပညာရွႈေထာင့္မွ သိသင့္သည့္အခ်က္မ်ားကို ေဖာ္ျပပါဦးမည္။ ဉာဏ္ယွဥ္၍ ဖတ္ရႈပါကုန္။
ဗုဒၶအဘိဓမၼာအသံုးအားျဖင့္ ေလကို ၀ါေယာဓာတ္ဟူ၍ ေခၚ၏။ ထို၀ါေယာဓာတ္သည္ကား သေဘာလကၡဏာ အားျဖင့္ တပါးတည္းျဖစ္ေသာ္လည္း တည္ရာဌာနႏွင့္ ျပဳလုပ္ေဆာင္ရြက္ပံု အျခင္းအရာတို႔ကို လိုက္၍ ၆-မ်ိဳး ကြဲျပားျခားနားသြားေတာ့၏။
( ၁ ) အထက္သို႔ ဆန္တက္ေသာေလ (ဥဒၶဂၤမ၀ါေယာ) ႀကိဳ႔ထိုးျခင္း၊ သမ္းေ၀ျခင္း၊ ေခ်ဆတ္ျခင္းတို႔ကို ျဖစ္ေစ၏။
( ၂ ) ေအာက္သို႔ စုန္သက္ေသာေလ (အေဓာဂမ၀ါေယာ) က်င္ႀကီး၊ က်င္ငယ္ စြန္႔ပစ္ျခင္း၊ ေလသက္ျခင္းတို႔ကို ျဖစ္ေစ၏။
( ၃) အူျပင္ပ ၀မ္းဗုိက္ေခါင္း၌ တည္ေသာေလ (ကုစၦိသယ၀ါေယာ) ႏွလံုးတုန္ျခင္း၊ ရင္ခုန္ျခင္း၊ ေမာပန္းျခင္းတို႔ကို ျဖစ္ေစ၏။
( ၄ ) အူတေလွ်ာက္ တည္ေသာေလ (ေကာ႒ာသယ၀ါေယာ) ေလထိုးျခင္း၊ ေလေအာင့္ျခင္း၊ ေလပြျခင္း၊ ေလက်ပ္ျခင္း စသည္တို႔ကို ျဖစ္ေစ၏။
( ၅ ) အဂၤါႀကီးငယ္ သြားေသာေလ (အဂၤမဂၤါႏုသာရီ၀ါေယာ) အဂၤါႀကီးငယ္ အစြန္အဖ်ားသို႔ ပ်ံ႔ႏွံ႔ေစျခင္း၊ ေကြးျခင္း၊ ဆန္႔ျခင္းကို ျပဳလုပ္ေစျခင္း၊ ေျမႇာက္ျခင္း၊ ခ်ျခင္း၊ ထိုင္ျခင္း၊ ထျခင္းတို႔ကို ျဖစ္ေစ၏။
( ၆ ) ၀င္ေလ ထြက္ေလ (အႆာသပႆာသ၀ါေယာ) သက္ရွိသတၱ၀ါအားလံုးအတြက္ အေရးအႀကီးဆံုး တန္ဖိုးအရွိဆံုး အသံုးအ၀င္ဆံုးႏွင့္ ပဓာနအက်ဆံုးသည္ ေလျဖစ္၏။
ထိုေလသည္ကား ေမြးစမွ ေသသည့္တိုင္ ေန႔ေန႔ညည ရပ္သည္မရွိ၊ အသက္ႏွင့္ခႏၶာ တည္ေနသမွ် အလုပ္လုပ္ေနရေသာ ေလ ျဖစ္၏။ က်န္ေလအလံုးစံုတို႔ကိုကား ဤေလကသာ ပံ့ပိုးေထာက္ပံ့ေပးေနရ၏။ ထိုေလသည္ ဘ၀အတြက္ က်န္းမာေရးမ်က္ႏွာစာမွာသာ အေရးပါလွသည္မဟုတ္။ ဘ၀လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ အာားထုတ္ရာတြင္လည္း အရင္းအႏွီးတရပ္အျဖစ္ ပါ၀င္လ်က္ပင္။
ထို၀င္ေလ ထြက္ေလကို ေလွ်ာ့တြက္မိလွ်င္ ျခေသၤ့ကို ေၾကာင္ထင္မိသည္ထက္ ဆိုး၀ါးေပမည္။ ျမန္မာစကားပံု အရ-( ေရတိမ္မနစ္ေစႏွင့္ )-ဟု သတိေပးသကဲ့သို႔ က်န္းမာေရးရႈေထာင့္မွ ( ေလတိမ္မနစ္ပါေစႏွင့္) ဟု သတိေပးလိုပါသည္။
ေရာဂါအားလံုးတို႔အတြက္ ေလသည္ မင္း-ျဖစ္၏-ဟူ၍ပင္ ေရွးဆရာျမတ္တို႔ မိန္႔ဆိုခဲ့ၾကသည္ မဟုတ္ပါေလာ။
အစာ၀ အနာကင္း ဘယာရွင္းၾကပါေစ။
ဆရာ-ဦးရန္ေအာင္
Collapse...
ေသြးေၾကာေပါက္ၿပီး ေလျဖတ္ပံုႏွင့္ ေသြးေၾကာပိတ္ဆို႕ၿပီး ေလျဖတ္ပံု
ေလျဖတ္ျခင္း
ေလျဖတ္ျခင္း (Stroke) ဟာ ဦးေႏွာက္ၾကြက္သားေတြကိုေထာက္ပံ့ေနတဲ့ေသြးေၾကာ ေပါက္ျခင္း (သို ့) ပိတ္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ရပါတယ္။ ေလျဖတ္ျခင္းရဲ ့ ဆိုးက်ိဳးေတြေနာက္ဆက္တြဲေတြကို အားလံုးသိၾကမွာပါ။ လူတစ္ေယာက္ဟာ ပံုမွန္မသန္စြမ္းေတာ့ဘဲ အိပ္ရာေပၚမွာေနသြားရဖို ့မ်ားပါတယ္။ အိပ္ရာေပၚမလဲွေတာင္ ပံုပ်က္ပန္းပ်က္နဲ ့ အသက္ရွင္သြားရမွာပါ။ ျဖစ္ျပီး မၾကာခင္မွာလည္း အသက္ဆံုးႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ေလျဖတ္မွန္းသိျပီး ခ်က္ခ်င္းကုႏိုင္ဖို ့ ေအာက္ပါရိုးရွင္းတဲ ့ အခ်က္ကေလးေတြကို မွတ္ထားေစခ်င္ပါတယ္။
လူတိုင္းသိသင့္
ဦးေႏွာက္နဲ႔ အာရံုေၾကာ အထူးကုဆရာ၀န္ၾကီး တစ္ေယာက္ကေတာ့ ေလျဖတ္တယ္လို ့ သိသိရျခင္း ၃ နာရီအတြင္းလူနာဟာ ဆရာ၀န္နဲ ့ေတြ ့ခြင့္ရမယ္ဆိုရင္ ျပန္ေကာင္းနိုင္ပါတယ္လို ့ ေျပာပါတယ္။ ဆရာ၀န္ တစ္ေယာက္သာဆို ဒီလိုဘာျဖစ္လို႔ ျဖစ္မွန္းမသိ ျဖစ္တာကို ေလျဖတ္တာလို႔ ခ်က္ခ်င္းသိႏုိင္လို ့ ခ်က္ခ်င္းစမ္းသပ္ အတည္ျပဳႏုိင္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ အနည္းဆံုး ၃ နာရီအတြင္းမွာ လူနာကို ေဆးကုသမႈ ခံယူေစႏိုင္ရင္ လူနာဟာ ေ၀ဒနာမ်ိဳးစံု ခံစားရေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အနားမွာ ဆရာ၀န္တစ္ေယာက္မွ မရွိဘူးဆိုရင္ ဘယ္လိုလုပ္ၾကမလဲ။ ဒါေၾကာင့္ အားလံုးအတြက္ေရာ၊ ကိုယ့္အတြက္ပါ လူတိုင္းသိသင့္တဲ ့ေလျဖတ္ျခင္း ဟုတ္မဟုတ္ ခြဲႏုိင္တဲ ့ အခ်က္လြယ္လြယ္ေလးေတြကို ဆရာ၀န္ၾကီးက ေျပာျပေပးခဲ ့ပါတယ္။
ေလျဖတ္ျခင္းရဲ ့ ရုတ္တရက္လကၡဏာမ်ား
Stroke လို ့ေခၚတဲ ့ ေလျဖတ္ျခင္းဟာ ဦးေႏွာက္အတြင္းပိုင္း ေသြးေၾကာ တစ္ခုခုေပါက္လို ့၊ ဒါမွမဟုတ္ ပိတ္သြားလို ့ ဦးေႏွာက္တစ္ေနရာမွာ ေသြးမရေတာ့ဘဲ အလုပ္မလုပ္နိုင္တဲ ့ အတြက္ ခႏၶာကိုယ္ ထိခိုက္သြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေႏွာက္မွာျဖစ္တဲ ့ေနရာေတြက တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ မတူတဲ႔အတြက္ ေလျဖတ္ျခင္းရဲ ့လကၡဏာေတြက တစ္ခါတစ္ေလမွာ ခြဲျခားရခက္ပါတယ္။ ကံဆိုးခ်င္လို ့ေဘးလူေတြက မသိ နားမလည္ရင္ေတာ့ လူနာသည္ ခ်က္ခ်င္းေသႏုိင္ပါသည္။
ဒီေတာ့ေလျဖတ္တာရဲ ့ လကၡဏာေတြ၊ လုပ္ရမွာေတြကို အဂၤလိပ္လို အတိုေကာက္မွတ္ခ်င္ရင္ သူ ့ေရာဂါရဲ ့နာမည္အတိုင္း STROKE လို ့မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ျမန္မာလိုသိထားလဲ တူတူပါပဲ။ အရင္ဆံုး လူနာကို S,T,R ဆိုျပီး ၃ခုခိုင္းၾကည့္ပါ။
(S=Smile) လူနာကိုျပံဳးခိုင္းပါ။ (ပံုမွန္ျပံဳးသလိုျဖစ္ရဲ ့လား၊ ရြဲ႔ေန၊ ေစာင္းေနလားၾကည့္ပါ။)
(T=Talk) စကားေျပာခိုင္းပါ။
(R=Raise both arms) လက္ႏွစ္ဖက္ေျမွာက္ခိုင္းပါ။
ဒါေတြအကုန္ ေခ်ာေခ်ာေမြ ့ေမြ ့လုပ္ႏုိင္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ STR ျပီးလို ့ ေသခ်ာသြားၿပီး။ တစ္ခုခုကို မလုပ္ႏုိင္ခဲ ့ဘူးဆိုရင္ေတာ့ (E=Emergency) အေရးေပၚျဖစ္လို ့ ေဆးရံုတင္မွရပါမယ္။ ေနာက္ထပ္ လကၡဏာတစ္ခုကိုလဲ ထပ္ၾကည့္နိုင္ပါေသးတယ္။ လူနာကို လွ်ာထုတ္ခိုင္းပါ။ လွ်ာဟာ လိမ္ေခါက္ပံုပ်က္ျပီး တစ္ဖက္ဖက္ကို ေစာင္းေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေလျဖတ္တာ ေသခ်ာပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ လူနာဟာ အရမ္းစိုးရိမ္ရလို ့ အျမန္ဆံုး ေဆးကုသမႈခံယူရေအာင္ လုပ္ေပးပါ။ ဒီေတာ့ ဒီေဆာင္းပါးမွာပါတဲ ့အခ်က္ေတြကို သင္ကိုယ္တိုင္လဲ မွတ္သား၊ လက္လွမ္းမီသမွ်လဲ ေျပာျပမယ္ဆိုရင္ သင္အပါအ၀င္ ဒီအခ်က္ေတြသင္သိရင္ အသက္ေပါင္းမ်ားစြာရဲ႔ အသက္ေတြကို ကယ္ႏုိင္တဲ့အျပင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုလည္း ကယ္တင္ႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။
Collapse...
Bed Sore ဆိုတဲ႔ အိပ္ယာနာဟာ ၀ဋ္နာကံနာမဟုတ္ဘဲ အိပ္ယာထဲမွာ အေနမ်ားၿပီး ၾကည္႔ရႈသူရဲ႔ အားနည္းခ်က္ေၾကာင္႔ ျဖစ္ပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင္႔ ေလျဖတ္ျခင္းေ၀ဒနာကို ခံစားရတဲ႔လူမ်ားဟာ ဒီ Bed Sore ဆိုတဲ႔အနာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင္႔ ယခုေခတ္ လူအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ မိမိရဲ႔မိသားစု စား၀တ္ေနေရး ေျပလည္ဖို႔ ရုန္းကန္လႈပ္ရွားေနၾကရတဲ႔အတြက္ က်န္းမာေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေလ႔လာရန္ အခ်ိန္မေပးႏုိင္ခဲ႔ေသာေၾကာင္႔ ျဖစ္လာမွသာလွ်င္ ေငြကုန္ခံကာ ကုသၾကရတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ ဒီ Bed Sore လို႔ေခၚတဲ႔ အိပ္ယာနာမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ရန္ နည္းလမ္းမ်ားကို ေဖၚျပလိုပါတယ္။
ေဆးရုံတစ္ရုံမွာပဲ ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳဆရာ/ဆရာမမ်ားဟာ အခ်ဳိ႔ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားကို ကိုယ္တိုင္မလုပ္အားေသာေၾကာင္႔ လူနာရွင္မ်ားအား ညြန္ျပေပးခဲ႔ၾကပါတယ္။ ထိုအခါ လူနာရွင္မ်ားသည္ နားမလည္၍တစ္ေၾကာင္း ျဖစ္လာမည္႔ ဆိုးက်ဳိးကိုမသိ၍တစ္ေၾကာင္း စေသာအေၾကာင္းမ်ားေၾကာင္႔ သူနာျပဳဆရာမ၏စကားကို နားမေထာင္ဘဲ ေနမိေသာေၾကာင္႔ လူနာ၌ မျဖစ္သင္႔ေသာ အျဖစ္အပ်က္မ်ားႏွင္႔ ၾကံဳေတြ႔ၾကရၿပီး ေသဆံုးမည္႔ေန႔ကို ေစာင္႔ေနၾကရေပသည္။
ထို႔ေၾကာင္႔ Bed Sore ဆိုတဲ႔ အနာႀကီးမျဖစ္ေစရန္ လူနာကိုၾကည္႔ရႈသူ လူနာရွင္မ်ားသည္ ဂရုစိုက္၍ ၾကည္႔ရႈၾကရေပမည္။ ေရွးဦးစြာ Bed Sore ျဖစ္တတ္ေသာ ေနရာမ်ားကို သိထားရန္လိုအပ္ေပသည္။ လူနာသည္ ပက္လက္အိပ္၍ေနလွ်င္ လူနာ၏ေနာက္ေစ႔၊ ေက်ာရုိးတစ္ေလွ်ာက္၊ လက္ျပင္ႏွင္႔ မီးေညွာင္႔ရုိးမ်ားတြင္ Bed Sore ျဖစ္တတ္ေပသည္။ အကယ္၍ လူနာသည္ေစာင္း၍အိပ္လွ်င္ လူနာ၏နားရြက္၊ ပုခံုးေစာင္း၊ တင္ပါးေစာင္းႏွင္႔ ေျခမ်က္စိတို႔တြင္ Bed Sore အနာမ်ားျဖစ္တတ္သည္။ ထို႔ေၾကာင္႔ အနာမ်ားမျဖစ္ရေလေအာင္ လူနာကို မၾကာခဏၾကည္႔ေပးရပါသည္။
ထိုအနာမျဖစ္ရေလေအာင္ လူနာ၏ ခႏၶာကိုယ္ကို မၾကာခဏ အေနအထားေျပာင္းေပးရပါမည္။ တတ္ႏုိင္လွ်င္ (၂)နာရီတစ္ခါ ေျပာင္းေပးရပါမည္။ လူနာ၏အေနအထား ေျပာင္းေပးတိုင္း Bed Sore အနာျဖစ္တတ္ေသာေနရာမ်ားကို ၾကည္႔ေပးျခင္း၊ ေရပတ္တိုက္ေပးျခင္း၊ ေပါင္တာမႈန္႔လိမ္းေပးျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ေပးျခင္းျဖင္႔ Bed Sore အိပ္ယာနာမျဖစ္ရေလေအာင္ ကာကြယ္ႏုိင္ေပသည္။
အခ်ဳိ႔ေသာ လူနာမ်ားသည္ မိမိခံစားရေသာေ၀ဒနာျဖင္႔ မေသဆံုးရဘဲ ထို Bed Sore ဆိုေသာ အိပ္ယာနာျဖစ္ၿပီး ၾကည္႔ရႈသူ၏ ညံ႔ဖ်င္းမႈေၾကာင္႔ အနာတြင္းၿပည္တည္ျခင္း၊ ေလာက္တြယ္ျခင္းမ်ားျဖစ္ကာ ထိုအနာေၾကာင္႔ အသက္ဆံုးၾကရေလသည္။ ထို႔ေၾကာင္႔ စာဖတ္သူတိုင္း မိမိကိုယ္တိုင္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ မိမိ၏မိသားစုတြင္ေသာ္လည္းေကာင္း ထိုေၾကာက္စရာေကာင္းေသာ Bed Sore အိပ္ယာနာမျဖစ္ရေအာင္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ႏုိင္ၾကေစရန္ ရည္ရြယ္လ်က္ ေရးသားလိုက္ပါသည္။
Collapse...
အရက္ႏွင္႔ပတ္သက္ေသာအဆိုအမိန္႔မ်ား
*အရက္သည္ လူ၏ဦးေႏွာက္ကို ခိုးယူေစျခင္းငွာ ပါးစပ္တြင္ထည္႔သြင္းေသာ အဆိပ္ျဖစ္သည္။ (Shakespear)
*မီးေတာက္အရက္သည္ ကပ္ေရာဂါစစ္ပြဲႏွင္႔ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးျခင္းတို႔ထက္သာ၍ ဖ်က္ဆီးေစတတ္သည္။ (Gladstone )
*အရက္သည္ ေဖ်ာ္ရည္အသြင္ျဖင္႔ တည္ရွိေနေသာနတ္ဆိုးျဖစ္သည္။ (Wilfred)
*အရက္သည္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတြင္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္သည္။ အသက္အရင္းအျမစ္ကိုကိုက္စားလွ်က္ ပ်က္စီးရန္အတြက္ ၿခိမ္းေျခာက္လွ်က္ေန၏။ (Abraham Lincoln)
*အရက္သည္ ေပါင္းတင္ထုတ္လုပ္ေသာ ထာ၀ရျပစ္ဒဏ္ရည္ျဖစ္သည္။ (Robert Hall)
*အရက္သည္ ေခတ္အဆက္ဆက္၊ ႏုိင္ငံအသီးသီးမွ လူရမ္းကားတို႔အတြက္ တီထြင္ထုတ္လုပ္ေသာ အႀကီးဆံုးရာဇ၀တ္လက္နက္ျဖစ္သည္။ (Ruskin)
*လူ႔သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္ျဖစ္ခဲ႔ေသာ စစ္ပြဲမ်ားေၾကာင္႔ ေသေၾကပ်က္စီးသူအားလံုးေပါင္းထက္ အရက္သည္ သာ၍လူတို႔ကို ဖ်က္ဆီးခဲ႔သည္။ (General Pershing)
*အရက္သည္ လူ႔အသက္ကိုသတ္ေသာ ပညာရွင္ျဖစ္သည္။ (Lord Chesterfield)
*ကြၽႏု္ပ္ဘ၀အေတြ႔အၾကံဳအရ အရက္ေသာက္ျခင္းကို ေရွာင္ျခင္းသည္ စာရိတၱႏွင္႔ က်န္းမာေရးအတြက္ အေကာင္းဆံုးအကာအကြယ္ျဖစ္သည္။ (General E.Robert)
*အရက္ေသာက္သူသည္ မိမိကိုယ္ကို အရည္အခ်င္းျပည္႔၀သူအျဖစ္မွ ပယ္ခ်သူျဖစ္သည္။ (President Taft)
Collapse...
ယေန႔ လူအမ်ားစိတ္၀င္စားၿပီး တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ ေခတ္စားေနေသာေရာဂါမွာ အသည္းေရာင္းအသား၀ါ ဘီေရာဂါပင္ျဖစ္ပါသည္။ ႏုိင္ငံျခားတြင္ အလုပ္သြားလုပ္မည္႔သူမ်ား ဘီပိုးေတြ႔လွ်င္ပယ္သည္။ ရာထူးတိုးဖို႔ သင္တန္းေတြမွာ ဘီပိုးေတြ႔လွ်င္ လက္မခံပါ။ ဟိုတယ္ေတြမွာ အလုပ္ေလွ်ာက္လွ်င္လည္း ဘီပိုးေတြ႔လွ်င္ ပယ္ပါသည္။ အသည္းေရာင္ အသား၀ါပိုး A, B, C,D, E, F အမ်ားႀကီးရွိတဲ႔အထဲက ဒီဘီပိုးကိုမွ ဘာေႀကာင္႔ ေၾကာက္လန္႔ၿပီး အေရးယူစစ္ေဆးေနရတာလဲ။ အေၾကာင္းကေတာ႔ အသည္းေရာင္ အသား၀ါဘီပိုးဟာ ကူးစက္မႈအလြယ္ဆံုးနဲ႔ အသည္းေရာဂါအျဖစ္အမ်ားဆံုး ေရာဂါပိုးျဖစ္ေနလို႔ပါပဲ။
ကမၻာ႔လူဦးေရရဲ႔ တစ္၀က္ေက်ာ္ဟာ အသည္းေရာင္းအသား၀ါ ဘီပိုးကူးစက္ခံထားရၿပီး ႏွစ္စဥ္ေရာဂါျဖစ္တဲ႔သူ သန္း (၅၀) တိုးပြားေနပါတယ္။ နာတာရွည္ အသည္းေရာင္အသား၀ါ ျဖစ္တဲ႔လူက သန္း (၃၅၀) ခန္႔ရွိၿပီး အဲဒီအထဲက (၂ၟ၅) သန္းစာ ေနာက္ဆက္တြဲ အသည္းေျခာက္အသည္းကင္ဆာနဲ႔ ေသဆံုးေနၾကပါတယ္။
ေရာဂါကူးစက္ပံု
အသည္းေရာင္အသား၀ါဘီပိုး ကူးစက္ပံုမ်ားကေတာ႔ ေသြးသြင္းျခင္း၊ လိင္ဆက္ဆံျခင္း၊ ေဆးထိုးအပ္တစ္ေခ်ာင္းထဲကို စုေပါင္းသံုးျခင္း၊ ေဆးမင္ေၾကာင္ထိုးျခင္း၊ နားေဖါက္ျခင္း၊ အဖ်ားတိုင္း ျပဒါးတိုင္ကို စုေပါင္းသံုးျခင္း၊ ေသာက္ေရခြက္ကို စုေပါင္းသံုးျခင္း၊ ဟင္းခ်ဳိခြက္ ဇြန္းတစ္ေခ်ာင္းကို စုေပါင္းေသာက္သံုးျခင္း၊ သြားတိုက္တံ၊ မ်က္ႏွာသုတ္ပု၀ါ၊ လက္သုတ္ပု၀ါမ်ား စုေပါင္းသံုးျခင္းႏွင္႔ မိသားစု စုေပါင္းေနထိုင္စားေသာက္ျခင္းမွ ကူးစက္ႏုိင္ပါသည္။
ဘီပိုးကူးစက္ခံရၿပီဆိုရင္ ဘာလုပ္မလဲ
ပထမအႀကိမ္ ေသြးစစ္ၾကည္႔လို႔ ပိုးေတြ႔ရုံနဲ႔ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ ေနာက္ (၆) လၾကာရင္ ျပန္စစ္ၾကည္႔ပါ။ လူႀကီးတစ္ေယာက္ကို ပိုး၀င္ၿပီးေသာ္လည္း (၈၀) ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ သူ႔အလိုအေလ်ာက္ ပိုးျပန္ထြက္သြားတတ္ပါတယ္။ (၂၀) ရာခိုင္ႏႈန္းသာ နာတာရွည္ ဘီပိုးကူးစက္ခံရပါတယ္။ ေမြးကင္းစ ကေလးသူငယ္ေတြ ကူးးစက္ခံရၿပီဆိုရင္ေတာ႔ သူတို႔မွာ ကိုယ္ခံအား လံုး၀မရွိတဲ႔အတြက္ ပိုးကျပန္မထြက္ေတာ႔ဘဲ နာတာရွည္ပိုးသယ္ေဆာင္သူ ျဖစ္သြားပါေတာ႔တယ္။
ဒါေၾကာင္႔ ကေလးသူငယ္မ်ားကို ကာကြယ္ေဆး မျဖစ္မေနထိုးေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ အီတလီနဲ႔ျပင္သစ္မွာဆိုရင္ ဘီပိုးကာကြယ္ေဆး မထိုးထားရင္ ေက်ာင္းအပ္တာ လက္မခံပါဘူး။ ဘီပိုးကူးစက္ခံရတာ ေသခ်ာၿပီဆိုရင္ နားလည္တတ္ကြၽမ္းတဲ႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ျပၿပီး က်န္းမာေရးကို (၆) လတစ္ႀကိမ္၊ (၁) ႏွစ္တစ္ႀကိမ္ ပံုမွန္စစ္ေဆးၿပီး ဆင္ျခင္သင္႔တာ ဆင္ျခင္ၿပီး ေနထိုင္သြားရင္ ဘာမွစိုးရိမ္ေၾကာက္လန္႔စရာ မလိုပါဘူး။ ဘီပိုးရွိသူရဲ႔ (၈၅) ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ သာမန္လူေကာင္းလို သက္တမ္းေစ႔ ေနထိုင္သြားရသူမ်ားသာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဘီပိုးရွိရင္ ဘာေတြေရွာင္ရမလဲ
အဓိက ေရွာင္ရမွာေတြကေတာ႔ အရက္၊ ေဆးလိပ္၊ ကြမ္းယာတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အရက္ဟာ အသည္းကိုတိုက္ရုိက္ ထိခိုက္ပ်က္စီးေစၿပီး ေဆးလိပ္ကေတာ႔ ကင္ဆာျဖစ္ေစတဲ႔ ေဆးရြက္ႀကီးပါ၀င္လို႔ပါပဲ။ ကြမ္းယာထဲမွာလည္း အဲဒီေဆးရြက္ႀကီးက ပါျပန္ပါတယ္။ ကြမ္းသီးကိုေတာ႔ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ကင္ဆာသုေတသနအဖြဲ႔ႀကီး (IARC) က ကင္ဆာျဖစ္ေစတဲ႔ စာရင္းထဲမွာ ထည္႔သြင္းထားပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ေရွာင္ရမွာေတြကေတာ႔ အဆီအဆိမ္႔၊ အခ်ဳိအငန္၊အပူအစပ္၊ မႈိတက္ေနတဲ႔ အစားအဆာမ်ား အေရာင္ဆိုးေဆးပါတဲ႔ အစားအဆာမ်ား၊ သံဓာတ္မ်ားတဲ႔ ေသြးခဲ၊ အသည္းအျမစ္ ကလီစာမ်ား၊ သံဓာတ္မ်ားတဲ႔ အားေဆးမ်ား၊ သံပုရာရည္၊ ေရွာက္ခ်ဥ္ေရမ်ား၊ ႏြယ္ခ်ဳိ၊ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး၊ ကိုယ္ပူက်ေဆးတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
လူျဖစ္ရတဲ႔ ဒုကၡ
အသီးေတြစားမယ္ဆိုရင္ ျမန္ျမန္မွည္႔ေအာင္၊ အေရာင္လွေအာင္ ေဆးထိုးၿပီးသား။ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြၾကေတာ႔ ပိုးသတ္ေဆးဖ်န္းထားတာေတြ။ အသားေတြက ေဟာ္မုန္းေတြ ေကြၽးထားၿပီးသား။ ဆယ္လမြန္ငါးက ဟိုတံုးက ႏွလံုးအတြက္ ေကာင္းတယ္ေျပာၿပီး အခုက်ေတာ႔ တစ္ပတ္ကို (၂) ရက္ထက္ပိုမစားဖို႔ တားျမစ္ထားတယ္။ ေမြးျမဴေရးငါးေတြၾကေတာ႔ သူတို႔ကို ေကြၽးတဲ႔အစာထဲမွာ အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစတဲ႔ ( Toxic Substance) ပါတယ္။ ျမစ္ထဲကငါး စားမယ္ဆိုျပန္ေတာ႔ ျမစ္ေရက မသန္႔ျပန္ဘူး ဘာမွမစားဘဲ ေရပဲေသာက္မယ္ဆိုေတာ႔ ေရက မသန္႔ျပန္ဘူး။ ေလပဲရႈမယ္လုပ္ေတာ႔လည္း ေလကမသန္႔ျပန္ဘူး။ အဲဒီေတာ႔ ကိုယ္႔ဘာသာ တတ္ႏုိင္သေလာက္ ဆင္ျခင္ၿပီး ေရွာင္ၾကဥ္ေနထိုင္ဖို႔ လိုပါတယ္။
လူတစ္ေယာက္ အသက္ရွင္ေနထိုင္ဖို႔အတြက္ ေဆး၀ါးကုသမႈဟာ (၁၀) ရာခိုင္ႏႈန္းပဲ လုပ္ေပးႏုိင္ပါတယ္။ က်န္တဲ႔ (၉၀) ရာခိုင္းႏႈန္းက ကိုယ္႔ရဲ႔ ေနထိုင္စားေသာက္မႈနဲ႔ ဆိုင္ပါတယ္။ (Hein Richheine) က ''အိပ္ျခင္းသည္ ေကာင္း၏၊ ေသဆံုးျခင္းသည္ ပို၍ေကာင္းသည္။ ထို႔ထက္ အေကာင္းဆံုးမွာ လံုး၀မေမြးဖြားလာျခင္း'' ျဖစ္သည္ ဟုဆိုပါသည္။ ေမြးလာသည္႔အတြက္ ေသရမည္။ သို႔ေသာ္ မေမွ်ာ္လင္႔သည္႔ အခ်ိန္မ်ဳိးမွာ ေရာဂါတစ္ခု ျဖစ္လာလွ်င္ ေငြေၾကးကုန္က်မႈအတြက္ ပူပန္ရျခင္း၊ မိသားစုေဆြမ်ဳိးမ်ား ၀န္ထုပ္ပိျခင္းႏွင္႔ စိတ္ဒုကၡမ်ားကို ခါးသီးစြာ ခံၾကရပါမည္။ ေသြးစစ္ၿပီး ပိုးမရွိလို႔ ကာကြယ္ေဆးထိုးလွ်င္ (ေဆးသုေတသနတြင္) ေသြးစစ္တာႏွင္႔ေဆး (၄) ႀကိမ္အၿပီးထိုးတာ အနည္းငယ္မွ်သာ ကုန္က်ပါမည္။ ေရာဂါကူးစက္ခံရၿပီး ေရာဂါျဖစ္လို႔ ပိုးေသေဆးထိုးမည္ဆိုလွ်င္ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ သိန္းဂဏန္းႏွင္႔ ကုန္က်ပါမည္။ ဘီပိုးသည္ အခ်ိန္မေရြး အႏၱရာယ္ေပးႏုိင္သည္႔ပိုး ျဖစ္သည္႔အတြက္ သတိႏွင္႔ ဆင္ျခင္ေနထိုင္ရန္သာ တိုက္တြန္းလိုက္ပါသည္။
Collapse...
